فیلم «مرچی»؛ روایت کودکان بلوچستان در قاب جشنواره ایتالیا

خبرگزاری مهر،گروه استان‌ها، کوروش دیباج: فیلم کوتاه داستانی مرچی به نویسندگی و کارگردانی هما متین‌فر، فیلمساز زاده و ساکن شهر اصفهان، و تهیه‌کنندگی مشترک وی و انجمن سینمای جوانان ایران، به بخش مسابقه بیست‌ونهمین دوره جشنواره بین‌المللی Religion Today Film Festival ایتالیا راه یافت و در شهر ترنتو به نمایش درمی‌آید.

مرچی با محوریت بحران کم‌آبی در سیستان و بلوچستان، زندگی کودکانی را روایت می‌کند که برای دسترسی به آب مورد نیاز زندگی روزمره، با دشواری‌ها و خطرهای ناشی از هوتک‌ها مواجه هستند؛ روایتی که سازندگان آن تلاش کرده‌اند با فیلمبرداری در منطقه بلوچستان و استفاده از مردم بومی به عنوان بازیگران اصلی، فاصله میان روایت سینمایی و واقعیت اجتماعی منطقه را به حداقل برسانند.

این فیلم پیش از حضور در جشنواره ایتالیا، در بیست‌وششمین دوره جشنواره بین‌المللی SCINEMA استرالیا، بیست‌ویکمین دوره جشنواره A.S.T.O یونان، بیست‌ویکمین دوره جشنواره بین‌المللی فیلم نهال، نخستین دوره جشنواره ملی فیلم لوتوس، چهارمین دوره جشنواره چندرسانه‌ای میراث فرهنگی و جشنواره بین‌المللی هنر جوان عاماج حضور داشته و موفق به کسب رتبه دوم بخش فیلم کوتاه جشنواره عاماج نیز شده است.

راهیابی مرچی به بخش مسابقه جشنواره Religion Today، در ادامه حضورهای داخلی و بین‌المللی این اثر، اهمیت تازه‌ای به مسیر جشنواره‌ای آن بخشیده است؛ به‌ویژه آنکه موضوع فیلم از یکی از مسائل اجتماعی و زیست‌محیطی مهم جنوب شرق ایران سرچشمه گرفته و روایت آن بر تجربه مستقیم کودکان منطقه استوار است.

در این فیلم ساجد هوت، راحیل باور، مه‌بی‌بی بلوچ‌زاده و کریم‌بخش برپا ایفای نقش کرده‌اند. ایمان صالحی مدیر فیلمبرداری، فردین انصاری تدوین‌گر، مهران ثابتی‌فرد مدیر صدابرداری، امیرمهدی خادم دستیار اول کارگردان و برنامه‌ریز و اکبر باور مدیر تولید این اثر هستند.

روایت کمبود شدید آب از زبان کودکان بلوچستان

ایده اولیه مرچی از واقعیت زندگی کودکانی شکل گرفته است که در برخی مناطق سیستان و بلوچستان برای تأمین آب مورد نیاز خود ناچار به طی مسیرهای طولانی هستند و در این مسیر با هوتک‌ها مواجه می‌شوند؛ آبگیرهایی که در برخی مناطق به یکی از منابع تأمین آب تبدیل شده‌اند و در عین حال خطرهایی را برای کودکان به همراه دارند.

همین پیوند مستقیم با زندگی مردم منطقه موجب شده گروه سازنده، فیلمبرداری را در بلوچستان انجام دهد و از مردم بومی برای ایفای نقش‌های اصلی استفاده کند. این انتخاب، علاوه بر ایجاد ارتباط نزدیک‌تر میان بازیگران و فضای داستان، به طبیعی‌تر شدن موقعیت‌های فیلم نیز کمک کرده است.

ساجد هوت که نقش محمد را در این فیلم ایفا می‌کند، درباره نخستین تجربه بازیگری خود به خبرنگار مهر گفت: از قبل به بازیگری علاقه داشتم و وقتی فهمیدم قرار است نقش اصلی فیلم را بازی کنم، بسیار خوشحال شدم. حس خوبی داشتم و با خودم گفتم حالا که به من اعتماد شده باید تمام تلاشم را بکنم.

وی یکی از دشوارترین بخش‌های فیلمبرداری را مربوط به صحنه حضور در آب دانست و افزود: صحنه‌ای که باید داخل آب می‌رفتم و شنا می‌کردم، از همه سخت‌تر بود؛ با این حال روزهای فیلمبرداری برایم خاطره‌های خوبی داشت.

این بازیگر نوجوان با اشاره به نزدیکی فضای داستان با زندگی مردم منطقه تصریح کرد: خیلی از اتفاق‌های فیلم را از نزدیک دیده‌ایم و برای همین نقش را خوب می‌فهمیدم. این داستان برای ما غریبه نیست.

هوت درباره نحوه هدایت بازیگران توسط هما متین‌فر نیز گفت: پیش از هر صحنه برای ما توضیح می‌دادند که چه حسی داشته باشیم و چه کاری انجام دهیم و همین باعث می‌شد راحت‌تر بازی کنیم و نگران نباشیم.

وی همراهی دیگر بازیگران نوجوان را نیز در شکل‌گیری فضای طبیعی فیلم مؤثر دانست و گفت: راحیل و بقیه بچه‌ها خیلی کمک می‌کردند. کم‌کم با هم صمیمی شده بودیم و جلوی دوربین هم راحت‌تر بازی می‌کردیم.

هوت با اشاره به ارتباط محتوای فیلم با واقعیت زندگی مردم بلوچستان بیان کرد: این فیلم خیلی به واقعیت نزدیک است. خیلی از بچه‌های بلوچ برای آوردن آب یا شستن لباس کنار هوتک‌ها می‌روند و بعضی وقت‌ها هم حادثه اتفاق می‌افتد. فکر می‌کنم مردم با دیدن فیلم، بهتر زندگی اینجا را درک می‌کنند.

مرچی؛ تجربه نخست بازیگری یک دختر بلوچ

راحیل باور، بازیگر نقش حلما در مرچی در گفتگو با خبرنگار مهر حضور خود در این فیلم را حاصل یک اتفاق در جریان فیلمبرداری عنوان کرد و گفت: برای دیدن روند کار همراه پدرم به محل فیلمبرداری رفته بودم. بازیگری که قرار بود آن نقش را بازی کند نتوانست بیاید و همان‌جا از من تست گرفتند و انتخاب شدم. اصلاً فکر نمی‌کردم آن روز بازیگر فیلم بشوم.

باور درباره ارتباط خود با شخصیت حلما اظهار کرد: حلما را خوب درک می‌کردم. خیلی از کارهایی که او انجام می‌دهد برای دخترهای منطقه ما آشناست و به همین خاطر حس می‌کردم به زندگی واقعی نزدیک است.

این بازیگر نوجوان درباره روند آماده‌سازی برای ایفای نقش گفت: هما متین‌فر با حوصله برای ما توضیح می‌دادند که هر صحنه چه فضایی دارد. قبل از فیلمبرداری تمرین می‌کردیم و همین کمک می‌کرد راحت‌تر بازی کنیم.

وی همکاری با دیگر بازیگران را نیز در طبیعی شدن صحنه‌ها مؤثر دانست و گفت: وقتی کنار ساجد بازی می‌کردم، کار راحت‌تر می‌شد. به هم کمک می‌کردیم و همین باعث می‌شد صحنه‌ها طبیعی‌تر از آب دربیاید.

باور گرمای هوا و فشردگی کار را از دشوارترین بخش‌های فیلمبرداری عنوان کرد و افزود که صحنه موتورسواری از بخش‌های مورد علاقه وی در این فیلم بوده است.

از هوتک‌های بلوچستان تا جشنواره ایتالیا

مرچی در حالی راهی جشنواره بین‌المللی Religion Today شده است که موضوع اصلی آن بحران آب، نه در قالب آمار و گزارش، بلکه از زاویه تجربه روزمره کودکانی روایت می‌شود که با پیامدهای این بحران زندگی می‌کنند.

استفاده از بازیگران بومی، فیلمبرداری در محیط واقعی بلوچستان و تمرکز بر تجربه زیسته شخصیت‌های کودک، عناصر اصلی این فیلم برای نزدیک شدن به فضای واقعی زندگی مردم منطقه است؛ رویکردی که روایت بحران آب را از یک موضوع کلی اجتماعی به داستانی انسانی و شخصیت‌محور تبدیل کرده است.

اکنون حضور مرچی در بخش مسابقه بیست‌ونهمین دوره جشنواره Religion Today، فصل تازه‌ای در مسیر حضورهای بین‌المللی این فیلم رقم زده است؛ اثری که روایت خود را از یکی از مسائل کمتر دیده‌شده جنوب شرق ایران آغاز کرده و اکنون قرار است در شهر ترنتو ایتالیا پیش روی مخاطبان جشنواره قرار گیرد.